Trước nhiều cách hiểu khác nhau trong dư luận về CPĐT hiện nay, thứ trưởng khẳng định "CPĐT không phải là một thực thể mà chỉ là một công cụ, một phương thức làm việc mới để hoạt động của các cơ quan Nhà nước đạt hiệu quả cao hơn, minh bạch hơn, phục vụ người dân tốt hơn".

Nói cách khác, xây dựng CPĐT chính là ứng dụng các thành tưu của CNTT - Viễn thông vào việc cải cách hành chính, giúp người dân tiết kiệm thời gian, công sức, tiền bạc, nâng cao năng lực quản lý cho các Bộ ngành, hạn chế tiêu cực nảy sinh.

Mục tiêu của Chính phủ là đến năm 2015, 70% giao dịch thông tin, giấy tờ giữa các cơ quan Chính phủ sẽ được thực hiện bằng thông tin điện tử. Tất cả các cơ quan, Bộ ngành đều phải cung cấp cổng/trang Thông tin điện tử ở cấp độ 2/4 (tức là cung cấp đầy đủ thông tin, biểu mẫu giấy tờ tới người dân).

Xây dựng CPĐT là một quá trình liên tục và lâu dài bởi chừng nào còn xã hội thì nền hành chính còn cần tiến hóa và hoàn thiện. Ngay những nước tiên tiến như Singapore và Hàn Quốc mất 30 năm triển khai CPĐT nhưng vẫn còn nhiều điểm chưa được như ý muốn. Chính phủ đã xác định tất cả cơ quan bộ ngành các cấp đều phải hướng tới CPĐT, song cấp nào càng gần dân thì càng phải triển khai sớm.

Bản thân người dân và các cơ quan, bộ ngành cũng cần ý thức được rằng: CPĐT là mục tiêu chung, là công việc chung của tất cả mọi người, phục vụ lợi ích chung chứ không phải nhiệm vụ của riêng Bộ ngành nào.

Thứ trưởng thừa nhận Chỉ số sẵn sàng ứng dụng CNTT trong khối công chức Nhà nước còn ở mức khiêm tốn, do đó, đối với số đông thì việc triển khai CNTT thực sự là một thách thức. Tuy nhiên, các cơ quan ban ngành có thể khắc phục rào cản này bằng cách đào tạo kỹ năng CNTT cho nhân viên của mình, đồng thời, Chính phủ cũng cần xây dựng kế hoạch phổ cập CNTT cho toàn xã hội. Việc xây dựng một đội ngũ công chức điện tử và công dân điện tử cần phải được tiến hành song song với quá trình triển khai CPĐT tại Việt Nam, không thể tách rời.

Những lợi ích của CPĐT thì đã rõ, song VN không thể vội vàng, hấp tấp triển khai CPĐT. Theo thứ trưởng, đây là cả một quá trình lâu dài, phải tiến hành từng bước một cách thận trọng, có lộ trình cụ thể, phù hợp. Nếu cố gắng nhảy vào mức độ cao ngay từ đầu sẽ làm nảy sinh nhiều bất cập và tác dụng ngược, bởi một thực tế là VN còn phải đối mặt với khá nhiều khó khăn khi triển khai CPĐT. Nhiều lãnh đạo Bộ ngành chưa nhận thức được vai trò thiết yếu của CNTT cũng như nhu cầu tự thân phải ứng dụng CNTT để đổi mới. Trình độ CNTT của công chức, của người dân còn hạn chế, nguồn tài chính phân bổ cho CPĐT còn chưa phù hợp. Nhưng quan trọng nhất, việc thay đổi cách thức và tư duy làm việc của cán bộ viên chức từ môi trường giấy tờ, gặp mặt trực tiếp sang phi giấy tờ, giao dịch hoàn toàn qua mạng... là rất khó.

Về bài toán nhân sự dư thừa khi triển khai CPĐT, thứ trưởng cho rằng triển khai CP ĐT khác với việc đưa một dây chuyền sản xuất mới vào hoạt động. Nếu như dây chuyền máy móc mới sẽ lập tức loại bỏ công nhân, thì CPĐT phải được triển khai từng bước. Do đó, nếu như công chức có nhận thức đúng đắn và nỗ lực hoàn thiện các kỹ năng, thay đổi tư duy làm việc trong môi trường điện tử thì họ vẫn có thể tiếp tục bám trụ.

Thuật ngữ "Chính phủ Điện tử" đã được báo chí nhắc tới khá nhiều thời gian gần đây, nhưng đứng từ góc độ người dân, hiểu một cách chính xác chính phủ điện tử là gì, vì sao Chính phủ đặt quyết tâm triển khai Chính phủ điện tử và Chính phủ điện tử có thể mang lại những lợi ích thiết thực nào thì vẫn còn là những câu hỏi chưa được trả lời thấu đáo.

Trong Đề án "Tăng tốc" và Tổng thể Chiến lược Quốc gia về phát triển CNTT của Chính phủ, CPĐT được xác định là một trong những mục tiêu quan trọng nhất cần đạt được. Cuối tháng 10 vừa qua, Thủ tướng chính phủ đã chính thức công bố Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, Bộ TT&TT cũng đã cấp phép cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số đầu tiên tại VN, tạo cơ sở cho việc triển khai rộng Thương mại điện tử, Giao dịch điện tử và Chính phủ Điện tử trong thời gian tới.

Những điểm ưu việt của Chính phủ điện tử so với nền hành chính truyền thống, mang nặng tính thủ công trước đây là khá rõ ràng. Với việc ứng dụng mạnh công nghệ vào trong các hoạt động của Chính phủ và Bộ, ban, ngành trực thuộc, cơ chế trao đổi thông tin giữa các cơ quan quản lý với nhau và giữa họ với người dân sẽ đạt được 4 yếu tố cùng lúc: nhanh hơn, thuận tiện hơn, tiết kiệm chi phí hơn và ít nảy sinh tiêu cực hơn. Việc số hoá các ngành thiết yếu như hải quan, thuế, giáo dục... sẽ "giảm khổ" cho người dân, giúp họ tiết kiệm thời gian hoàn tất hồ sơ, thủ tục, giấy tờ, hạn chế tình trạng "cò" và cán bộ "vòi vĩnh, làm luật"...

Theo Kế hoạch 48 của Chính phủ về ứng dụng CNTT trong hoạt động của các cơ quan nhà nước giai đoạn 2009 - 2010 thì đến hết năm 2010, VN sẽ phải xây dựng được các cơ quan điện tử. Cụ thể, trung bình 60% thông tin chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo các cấp phải được đưa lên cổng thông tin điện tử. 80% cán bộ công chức phải sử dụng thư điện tử trong công việc. Tuy nhiên, trên thực tế, số thông tin chỉ đạo online chỉ mới đạt 30%. Điều đó cho thấy lãnh đạo nhiều Bộ ngành chưa thực sự vào cuộc và coi CNTT là giải pháp hàng đầu để thúc đẩy tổ chức phát triển.

Cho tới thời điểm này, số dịch vụ công được ứng dụng rộng rãi, thiết thực vẫn còn quá ít. Có một thực trạng là Bộ ban ngành này công khai một phần thủ tục hành chính lên mạng, tuyên bố số hoá một khâu "sát sườn" với người dân nhưng khi người dân đến làm thủ tục lại bị vướng mắc ở các khâu khác, vốn chưa được "số hoá". Kết quả là những dịch vụ đã được "số hoá" cũng chẳng dẫn đến đâu. Liệu Bộ TT&TT có kế sách gì để hạn chế tình trạng triển khai dịch vụ công lẻ tẻ, thiếu đồng bộ và phối hợp giữa các cơ quan, Bộ ngành này?

Chính phủ Điện tử hướng tới một nền hành chính gọn nhẹ, đơn giản, điều đó đồng nghĩa với việc một số lượng không nhỏ nhân lực hành chính nhà nước sẽ bị cắt giảm. Liệu các nhà quản lý đã có phương án nào để giải quyết lực lượng nhân lực dư thừa đó?

Những thắc mắc nói trên dự kiến sẽ được giải đáp trong cuộc đối thoại trực tiếp với Thứ trưởng Bộ Thông tin & Truyền thông Nguyễn Minh Hồng về chủ đề "Chính phủ điện tử" trên kênh truyền hình VTC2 và được tường thuật trực tiếp trên VietNamNet cùng các báo điện tử: VTC News, ICT News và Trang thông tin điện tử của Bộ TT&TT vào lúc 10 giờ sáng ngày Chủ nhật (22/11).